Sens życia według Capoeira

Na scenie gasną światła. Ubrani w białe, luźne spodnie młodzi ludzie zbierają się w Roda. W sercu Rody (kręgu), Bateriji stają capoeristas z instrumentami. Pierwszy rozpoczyna grę na berimbau, wyznaczając tym samym rytm i tempo. Następnie dołącza do niego grający na atabaque (bęben) a tuż po nim pandeiro (tamburyn). Z gardeł pozostałych capoeristas wydobywają się pierwsze słowa pieśni. Od tego momentu zaczyna się gra. Capoeira. Czarny taniec, w którym przeważa zwinność uniku i przebiegłość ucieczkiyŸ

Czym zatem jest Capoeira? Jest walką, grą i tańcem. Jest zabawą niebezpiecznych ruchów wykonywanych z wdziękiem. Capoeira jest sprytem i wieloma rytuałami. Jak każdy taniec, będąc formą ekspresji cielesnej, posiada język, w którym każdy gest oznacza i reprezentuje idee, uczucia, emocje, zmysły. Jak mówią sami praktykujący " jest jedyna w swoim rodzaju".

Więź z przodkami
Capoeira stanowi więź z przodkami, którzy przed wiekami wykonywali te same czynności. Za każdym razem stając w Roda odnawia się jej prastare gesty, oddając hołd jej początkom. W tym tańcu kreśli się tysiącletnia tradycja czarnej kultury. "Czarni ludzie używali capoeira, aby bronić swojej wolności" jak mówi jeden z najważniejszych twórców Capoeiry Mestre Pastinha. Początkowo pierwotny styl Capoeira stosowany jako narzędzie i forma ekspresji przez afrykańskich niewolników w Brazylii będących z dala od ojczyzny. W jej obrębie poszukiwano piękna poruszania się i tańca wolności. Szukając jednocześnie skutecznej broni przed niebezpieczeństwami życia w kajdanach. Głównym punktem walki był zawsze opór, w stosunku do uprzedzenia, zamaskowanej dyskryminacji. walka capoeira to niesubordynacja, przewrót, reakcja, dobitnie potwierdzające podstawową wartość człowieka _ wolność. "W czasie, kiedy przybywał czarny człowiek zamknięty w klatce, w Brazylii narodziło się Quilocombo. I cały dzień Czarny człowiek uciekał od trzasku bicza, od ostrza noża i świstu kul, czarny człowiek wracał do koła w środku senzali (czworak dla czarnego) i dźwięku prymitywnego bębna, berimbau, maraka i viola(odmiany brazylijskiego instrumentu używanego w capoeira). Czarny człowiek krzyczał: "Otwórz krąg! Będzie gra z Angoli!"
Raz odsunięta od swoich kulturowych korzeni, Capoeira zaczęła przeistaczać się ze świętowania wolności w brutalną i krwawą formę walki ulicznej. Capoerista nie był już kojarzony z bohaterem walki o wolność, lecz jako kryminalista siejący postrach. W związku z oficjalnym zakazem, praktyki zostały zaprzestane i popadły w zapomnienie w większości brazylijskich miast. Wkrótce została zapomniana, jedynie na północy w mieście Bahia pozostała żywa, skąd można obserwować jej odrodzenie. Gra capoeira jest istotą pięciuset lat walki czarnego oporu, pierwszym i wyjątkowym przejawem wyzwolenia kultury brazylijskiej; jest ciałem i siłą obrzędów zachowujących mity i archetypy naszej ludności. Od swojego pojawienia się na ziemiach brazylijskich aktywnie uczestniczy w oporze oraz innych formach dominacji fizycznej i kulturalnej, powstaje w obronie tworzenia się nowej tożsamości zbiorowej. Capoeira nie była jedynie ruchem rewolucyjnym, w gruncie rzeczy jest instrumentem przeobrażeń tkwiących w najstarszych korzeniach kulturowych ludu brazylijskiego, narzędziem i głosem ludu w walce o dialog równości pełen szacunku i braterstwa pomiędzy wszystkimi.

W poszukiwaniu zjednoczenia
Zręczność i zwinność capoeira są wyrażaną przebiegłością w równowadze ramion, odpowiednim wyrzutem nóg w rozedrganym sposobie poruszania się tułowia, w harmonii i spójności kolistych ruchów całego ciała _ jakby był to nieprzerwany spacer w obrębie koła w bliskim powiązaniu z ziemią. Podwójna natura owej walki ukrytej pod maską zabawy daje grze formę ruchów łączących obiektywność i precyzję ataku z szybką, oryginalna obroną, w której ciało jest używane na granicy elastyczności i giętkości mięśni, tworząc w ten sposób piękną, żywą sztukę gestów w swoistym tańcu niebezpieczeństwa. Co więcej, taniec Capoeira to także kontakt z podłożem, intensywny jak więź dzieci z matką ziemią, kontakt, który wciąga i ochrania, rodzi i karmi życie, przyjmuje taniec będący również jego pochwałą.
Pełna szacunku postawa podczas walk wobec gry, podłoża, berimbau lub atabaque znajduje wytłumaczenie w głównym celu tańca, którym jest zjednoczenie. Ścisłe połączenie. Tak, jak łączą się ręce pod koniec każdej gry. W kręgach gry walka Capoeira jest wojowniczą zabawą, rozrywką przyjaciół zjednoczonych w tej samej potyczce. Spotkaniem braci w walce o obywatelstwo. Kiedy zaś gra jest przeistacza się w wyraźne starcie, wówczas zanika capoeira. Celem walki jest uczynienie Capoeira władcą samego siebie i jednocześnie zintegrowanie się z grupą: w zaciszu wspólnoty, w formie zbiorowej i braterskiej. Wówczas pojawia się nauka i praktyka gry.

Capoeira o wielu twarzach
Mestre Bimba, był tym, który postanowił na nowo wskrzesić na nowo duch capoeiry. stworzył styl, zwany dzisiaj Regional, który wniósł strukturę i dźwięk do metod dydaktycznych, obniżając znaczenie muzyki i tanecznych ruchów w Capoeira. Wprowadził także system gradacji opierający się na kolorowych sznurach, jako znak zaangażowania i umiejętności studenta w sztuce.
Ci którzy praktykowali starszy styl Capoeira powiązywali go ze stylem zwanym Angola, ukazywali Capoeira jako sztukę, gdzie muzyka i rytmiczne ruchy były kluczem do zrozumienia sedna i jej prawdziwej natury_ekspresji ludzi w szamotaninie o wolność i samookreślenie. Capoeira ma także inne, bardzo medialne oblicze. Wystarczy przytoczyć grę na PlayStation "Tekken 3". Kultowa gra dla capoeiristas ze względu na jednego z bohaterów, którym jest brazylijski wojownik o imieniu Eddy Gordo. styl jegowalki realnie odzwierciedla capoeirę. W następnej odsłonie Tekkena ( Tekken 4_The King of Iron Fist Tournament) też jest wojownik, a właściwie wojowniczka capoeira imieniem Christie Monteiro (prywatnie wnuczka nauczyciela Eddy'ego).
"Tylko dla najlepszych" ( "Only the strong") to pierwszy i najważniejszy film, w którym zaprezentowana została capoeira. Główną rolę zagrał Mark Dacascos. Jego nauczycielem był Joselito "Amen" Santo, który gra również jego nauczyciela w samym filmie. Jak sam mówi: "To był dla mnie szok. Stawanie i obroty na rękach na betonie i asfalcie powodowały, że przez trzy tygodnie musiałem owijać dłonie taśmą, bo zdzierałem sobie skórę." W pierwszym emitowanym w Polsce serialu brazylijskim"Niewolnica Isaura" ("Escrava Isaura") capoeira pojawia się jako taniec ciemiężonych niewolników. Dzięki temu serialowi usłyszeliśmy o capoeirze w Polsce. Jego tytuł w wersji brazylijskiej brzmi

Jak mawia Mestre Acordeon: życie filozofią Capoeira wymaga potu, mentalnej dyscypliny, czasem bólu i zawsze magicznego doświadczenia klęczenia pod berimbau. Każdy capoeirista musi czuć filozofię ze środka ponieważ tylko jego udział w Roda w tej filozofii sprawi że stanie się ona prawdziwa. W końcu zorganizowany system filozoficznych koncepcji musi powstać aby prowadzić ucznia w jego drodze do odkrycia ścieżki Capoeira i pomóc mu, aby otworzył się na tą drogę.
Jak pisze Geraldo Vandre w "Godzinie walki" "Capoeira będzie walczyć, już zaśpiewała i już zatańczyła, nie może dłużej czekać... Nie ma więcej o czym mówić. Każdy da to, co ma, Capoeira będzie walczyć...Przyjdź z daleka, nie ma pośpiechu, ale jest godzina, na którą trzeba przybyć, odłożyła już marzenia na bok taniec, śpiew i berimbau _ otwórzcie szereg, klaszczcie w dłonie Capoeira powstanie, kto zna życie, oczekuje odpowiedniego dnia, aby przybyć. Capoeira się nie spieszy, ale we właściwym momencie będzie walczyć...".